|
Rzeczypospolita w czasach powstania Szeszor
 |
|
Szeszory - miejscowość
położona na Huculszczyźnie w dolinie rzeki Pistynki dopływu Prutu w
Małopolsce Wschodniej w Województwie Stanisławowskim powstała w granicach Królestwa Polskiego i związana
była przez setki lat z Polakami Hucułami, aż do bestialskiego ich wymordowania
przez nacjonalistów ukraińskich w dniu 31.03.1944 roku.
Pierwsze
dokumenty o osadzie Szeszory pochodzą z 1427r, gdy właściciel Szeszor i Pistynia Michał Buczacki h.Abdank otrzymał kwotę 650 grzywien
od Króla Polski Władysława Jagiełły. Szeszory zyskały na znaczeniu po wybudowaniu przez
Potockich zamku w pierwszej połowie XVII wieku. Zamek spełniał rolę
strażnicy granicznej broniącej mieszkańców przed najazdami tatarskimi i
kozackimi oraz miejscowymi bandytami. |
|
Mieszkający w dorzeczu górnego
Dniestru co najmniej od VII wieku
miejscowi Słowianie Zachodni tzw. Biali Chorwaci (według
Nestora przodkowie Lachów tj. Polaków) i Lędzianie ulegli rutenizacji pod wpływem
agresji Rusów w XI i XII wieku, a następnie zostali
zdominowani demograficznie przez napływowych Słowian Wschodnich
uciekających przed Tatarami, przez co oni oraz napływający z południa od połowy
XIII wieku Wołosi utracili poczucie odrębnej tożsamości wtapiając się w
huculską społeczność Szeszor.
Czynnikiem sprzyjającym
rutenizacji Chorwatów była ich wspólna ze Słowianami Wschodnimi
narzucona im siłą religia i aktywność rutenizacyjna kościoła
prawosławnego oraz planowa eksterminacja Chorwatów przez Rusów.
Rusowie krwawo podbili Chorwatów i Lędzian napadając w 981 roku na
Polskę
MieszkaI. Chorwaci wielokrotnie bohatersko,
ale i bezskutecznie powstawali przeciw kijowskim okupantom, w tym też
brali udział w wyprawie kijowskiej Bolesława Chrobrego. Rutenizacja postępowała w skutek planowej
eksterminacji autochtonicznej zachodniosłowiańskiej ludności przez
kijowskich najeźdźców - już w XI wieku Jarosław Mądry (podobnie jak
zaczął to robić jego ojciec Włodzimierz) masowo wywoził Chorwatów na
wschodnią Ruś, aby utracili oni swoją zachodniosłowiańską tożsamość i
aby zerwali związki ze swoimi sąsiednimi zachodniosłowiańskimi
bliskimi braćmi Lędzianami (Lachami)
oraz z państwem polskim.
Do początków osadnictwa wołoskiego
w XIII wieku obecna Huculszczyzna była bardzo słabo zaludniona. Wołosi
skolonizowali te górskie tereny i założyli większość obecnych
miejscowości na tym terenie oraz nadali nazwy geograficzne górom -
niektóre zachowane do dzisiaj. Dowodem na wołoską tj. romańską genezę
tej miejscowości jest m.in. sama nazwa "Szeszory", podobnego pochodzenia
wołoskiego jest wiele innych nazw miejscowości Huculszczyzny założonych
na prawie wołoskim oraz
pochodzenia wołoskiego jest sama nazwa całego regionu tj.
"Huculszczyzna". |
|
 |
|
Polacy
mieszkali w Szeszorach wzdłuż jaru Pistynki od wodospadu Mały Huk w dół
nurtu Pistynki aż do Pistynia, w szczególności w okolicach zamku oraz
kościółka rzymskokatolickiego i drogi do Pistynia, w tej części Szeszor stanowili
zdecydowaną większość mieszkańców. W księgach metrykalnych parafii
rzymskokatolickiej Pistyń sprzed kilkuset lat można znaleźć liczne
nazwiska rodów, które żyły tam od zawsze np. liczni
Olechowscy, Urbańscy, Hajtałowicze, Bugalscy, Spólniccy, Skoreccy, Dębińscy, Solińscy, Bidzińscy, Romanowscy,
Zawalscy, Sitarscy, Kazimierscy, Kluczewscy, Żądziukowie, Czopor,
Hlebowiccy, Iwaniccy,
Wołoszczukowie, Krassowscy, Jabłońscy, Śliwińscy,
Jurkiewiczowie, Trzcińscy, Lewińscy, Piotrowscy, Barańczukowie,
Michałowscy, Zając, Czyż, Koszak, Kawa, Kosteccy, Korbut, Kozłowscy,
Skowrońscy, Wierzyccy, Krzyżanowscy, Jaworscy, Kobylańscy,
Rogozińscy i setki innych
nazwisk rodzin Polaków. |
|

Widok na jar Pistynki w Szeszorach od strony Prokurawy |
|
W przededniu II WS oprócz czysto polskich rodzin w Szeszorach żyło dużo
mieszkańców pochodzących z małżeństw mieszanych polsko-rusińskich, przez
co Kartę Polaka mogłaby wówczas otrzymać blisko połowa z 2000
mieszkańców Szeszor. Według źródeł ukraińskich "w Szeszorach
w 1921 roku było 427 budynków, w których żyło 1807 osób, w tej liczbie
892 mężczyzn i 915 kobiet, a wśród nich 906 Rusinów, 788 Polaków, 30
Żydów". Do 1933 roku obie społeczności żyły
zgodnie, ale później napływowi aktywiści nacjonaliści ukraińscy podżegali
Rusinów do nienawiści, co ostatecznie zakończyło się wymordowaniem Polaków
w Szeszorach w dn. 31.03.1944 roku przez banderowskich sąsiadów. |